GPSC Class 1-2 · GS-4Official PYQ · GPSC 2024-25 · Q4Ethics · Case Studies · 25 marks · 200 words

English

Mrs. D is a sensitive lady with strong sense of self discipline. She loves nature. She is fond of tracking in forest and mountains. She joins as an Administrator at an urban local body after her selection in a competitive exam. The organization has many departments including road and building, sanitation, health, greening, education and taxation. She found during her visits of different areas of the town that the streets were full of garbage and the blocked sewage lines were over-flooding in many places. Most of the time she was engaged in replying complaints from citizens or responding to acrimonious reports in media. The housekeeping was poor in her own office as well. Visitor's toilets were stinking and walls were spotted with spitting of pan-masala. There was hardly any sensitivity to save electricity or water. Lights and fans were switched on at 9 am and switched off at 6 pm, irrespective of the presence of the employees in office. Office vehicles were used carelessly causing a lot of wastage of fuel. The same was true in case of use of paper in the office. “What can we do Madam? We are in shortage of the manpower and the citizens hardly have any civic sense” thus was a typical response of her colleagues when she discussed in the staff meeting. Instead of responding to them directly, she resorted to make two presentations. The first one described the story of her visit of the city through her clicks with cellphone. The next narrated the unclean and untidy state of her own office. Then she gently added, “It is true that the citizens aren’t aware about sanitation but what about us? Are we not the citizens of this city? You must have heard that Mantra, which means ‘People follow the leading persons!’ Mrs. D has two choices – either to stay back and wait for transfer to a better location or to take on the challenges. What is your advice to her? What is the best course of action? Draw an action taken and outcome chart after six months.

ગુજરાતી

શ્રીમતી “ડ” સ્વયંશિસ્ત ચુસ્ત રીતે પાળનારા સંવેદનશીલ મહિલા છે. તેઓ પ્રકૃતિપ્રેમી છે. વનો અને પર્વતોમાં વિચરણ કરવું તેમનો શોખ રહ્યો છે. સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષા મારફતે પસંદગી પામી તેઓ એક શહેરી સ્થાનિક સ્વરાજની સંસ્થામાં વહીવટદાર તરિકે નિમાયાં છે. સંસ્થામાં રસ્તા અને ભવનો, સ્વચ્છતા, આરોગ્ય, વનીકરણ, શિક્ષણ અને કરવેરા સહિતના ઘણા વિભાગો છે. પોતાની મુલાકાત દરમિયાન તેઓને જોવા મળ્યું કે રસ્તાઓ કચરાથી છલકાય છે અને અવરોધાયેલી ગટર-લાઇનો ઉભરાઇ રહી છે. મોટે ભાગે તેઓ નાગરિકોની ફરિયાદો સાંભળવામાં અને માધ્યમોના કડવા અહેવાલોના પ્રતિભાવ આપવામાં વ્યસ્ત રહે છે. તેમની કચેરીમાં પણ સ્વચ્છતા-સુઘડતાનું સ્તર નબળું હતું. મુલાકાતીઓ માટેનું શૌચાલય ગંધાતું હતું અને દીવાલો પાનમસાલાની પિચકારીઓથી રંગાયેલી હતી. પાણી કે વીજળી બચાવવા માટે સંવેદનશીલતાનો અભાવ હતો. કચેરીમાં કોઇ હોય કે ન હોય, લાઇટ-પંખા સવારે નવ વાગે ચાલુ થાય અને સાંજે છેક છ વાગે બંધ થતા હતા. કચેરીના વાહનોનો આડેધડ ઉપયોગ થતો હતો અને ઇંધણનો ખૂબ બગાડ થતો હતો. આવું જ કંઇક કચેરીમાં કાગળના વપરાશ બાબતે થતું હતું. શ્રીમતી ‘ડ’ એ જ્યારે સ્ટાફ મિટિંગમાં આ સમસ્યાઓની ચર્ચા કરી તો ચીલાચાલુ જવાબ મળ્યો, “શું કરીએ મેડમ? આપણી પાસે માનવ સંસાધન અપૂરતું છે અને શહેરના લોકોમાં જાહેર શિસ્તનો અભાવ છે.” તેઓએ સીધો જવાબ આપવાને બદલે બે પ્રેઝન્ટેશન બતાવ્યાં. પહેલામાં શહેરની મુલાકાત વેળા પોતાના મોબાઇલમાં કેદ કરેલી તસવીરો હતી. તે પછી કચેરીની અસ્વચ્છ અને અણઘડ તાસીર ફોટોગ્રાફ્સ દ્વારા રજૂ કરી, પછી હળવેથી પૂછ્યું “નગરજનો સ્વચ્છતાના સંસ્કાર બાબતે જાગૃત નથી એ ખરું પણ આપણું પોતાનું ચિત્ર કેવું છે? આપણે પણ આ જ શહેરના નગરજનો નથી શું? તમે પેલો મંત્ર તો સાંભળ્યો જ હશે “જેવું આચરણ કરે શ્રેષ્ઠ જન, તેહને અનુસરે સામાન્ય જન!” તેઓ પાસે બે વિકલ્પો હતા: કોઇ સારી જગ્યાએ બદલી થાય તેની રાહ જોઇને તેઓ હાથ વાળીને બેસી રહે અથવા પડકારોને ઝીલી લે. તમારી તેમને શી સલાહ હશે? તેઓ સારુ શ્રેષ્ઠ કર્તવ્યપથ ક્યો હશે? છ માસના અંતે શ્રીમતી ‘ડ’ એ કરેલ કામગીરી અને તેના પરિણામોનું પરિદૃશ્ય રજૂ કરો.

Text taken verbatim from the commission's published question paper. Advt 240/2024-25, Paper VII (GS-4) Source

Ethics · Case Studies

Case studies on the above issues.